Problemy ze stawami i uszkodzenia chrząstki to jedne z tych dolegliwości, które potrafią mocno utrudnić codzienne życie. Ból podczas chodzenia, ograniczona ruchomość czy postępujące zwyrodnienia sprawiają, że wielu pacjentów szuka skutecznych metod leczenia. Niestety współczesna medycyna wciąż nie zawsze jest w stanie całkowicie odbudować uszkodzone tkanki. Dlatego regeneracja chrząstki stawowej doczekała się nowych badań, które budzą duże zainteresowanie.
Naukowcy z Polski, Kanady i Słowenii rozpoczęli właśnie ambitny projekt, którego celem jest stworzenie nowoczesnego biomateriału pomagającego odbudowywać chrząstkę i kości. Jeśli prace zakończą się sukcesem, w przyszłości może to oznaczać skuteczniejsze leczenie wielu urazów i zmian zwyrodnieniowych.
Międzynarodowy projekt pod przewodnictwem Politechniki Wrocławskiej
Liderem projektu REGENESIS została Politechnika Wrocławska. W badaniach uczestniczą również naukowcy z Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu Łódzkiego oraz polska firma Polbionica. Partnerami zagranicznymi są instytuty i firmy ze Słowenii oraz Kanady.
Całe przedsięwzięcie otrzymało finansowanie przekraczające 1,4 miliona euro. Projekt wspierają m.in. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz zagraniczne instytucje naukowe.
Dlaczego regeneracja chrząstki stawowej jest tak trudna?
Chrząstka stawowa praktycznie nie posiada własnego unaczynienia, dlatego regeneruje się bardzo powoli. W przypadku większych uszkodzeń organizm często nie jest w stanie samodzielnie odbudować tkanki. To właśnie dlatego urazy stawów mogą po latach prowadzić do przewlekłego bólu i zmian zwyrodnieniowych.
Szczególnie trudne są tzw. urazy osteochondralne, czyli obejmujące jednocześnie chrząstkę i znajdującą się pod nią kość. W takich przypadkach lekarze muszą zmierzyć się z odbudową dwóch różnych typów tkanek, które mają odmienne właściwości.
Obecnie stosowane metody leczenia nie zawsze zapewniają pełne połączenie tych struktur. Naukowcy liczą, że nowy biomateriał pozwoli poprawić skuteczność terapii i zmniejszyć ryzyko dalszych uszkodzeń stawów.
A tu podpowiadamy, kiedy warto rozważyć endoprotezoplastykę stawu biodrowego.
Biomateriał inspirowany naturą
Nowy materiał opracowywany przez badaczy otrzymał nazwę REGEniq. Ma on mieć specjalną warstwową budowę przypominającą naturalne tkanki organizmu.
Każda warstwa biomateriału będzie odpowiadała za wspieranie regeneracji innego rodzaju tkanki — jednej bardziej kostnej, a drugiej chrzęstnej. Dzięki temu implant ma lepiej współpracować z organizmem pacjenta.
Jest to jednak ogromne wyzwanie technologiczne. Materiał musi być jednocześnie trwały, elastyczny i odporny na przeciążenia. Powinien również zachowywać się podobnie do naturalnych struktur znajdujących się w stawie.
Badacze podkreślają, że implant nie może się rozwarstwiać podczas ruchu czy nacisku. W praktyce oznacza to konieczność stworzenia bardzo stabilnej, ale jednocześnie „pracującej” konstrukcji.
Komórki macierzyste i nowoczesne technologie
W projekcie zostaną wykorzystane zaawansowane rozwiązania biologiczne i materiałowe. Naukowcy planują m.in. zastosowanie metod wspomagających mobilizację komórek macierzystych, które odgrywają ważną rolę w regeneracji organizmu.
Dodatkowo użyte mają zostać specjalne peptydy, które pomagają kierować komórki dokładnie w miejsce uszkodzenia. Ważnym elementem badań będzie także bezpieczne fotosieciowanie, czyli technologia pozwalająca wzmacniać strukturę biomateriału.
Choć brzmi to bardzo nowocześnie, celem jest stworzenie rozwiązania możliwie bezpiecznego i jak najlepiej tolerowanego przez organizm człowieka.
Zobacz też, jak wygląda dieta przy chorobie zwyrodnieniowej stawów.
Regeneracja chrząstki stawowej – kiedy biomateriał trafi do szpitali?
Mimo obiecujących założeń nowy biomateriał nie trafi szybko do szpitali. Naukowcy szacują, że ewentualne badania kliniczne z udziałem pacjentów mogłyby rozpocząć się najwcześniej za około 10 lat. A to pokazuje, jak długą drogę musi przejść każda nowa technologia medyczna – od badań laboratoryjnych, przez testy bezpieczeństwa, aż po wdrożenie do leczenia pacjentów.
Medycyna regeneracyjna rozwija się coraz szybciej
Badania nad odbudową chrząstki i kości są dziś jednym z najdynamiczniej rozwijających się obszarów medycyny regeneracyjnej. Naukowcy na całym świecie szukają sposobów, które pozwolą nie tylko łagodzić objawy chorób stawów, ale rzeczywiście naprawiać uszkodzone tkanki.
Projekt prowadzony przez polskich badaczy pokazuje, że również nasze uczelnie i ośrodki naukowe uczestniczą w tworzeniu nowoczesnych terapii przyszłości. Co prawda, na praktyczne zastosowanie nowych biomateriałów trzeba jeszcze poczekać. Jednak kierunek tych badań daje nadzieję wielu pacjentom cierpiącym z powodu urazów i zwyrodnień stawów.
