Gastroskopia jest jednym z najważniejszych badań, które pozwala ocenić przełyk, żołądek i początkowy odcinek jelita cienkiego. Choć sama nazwa może budzić niepokój, procedura zwykle trwa krótko. Z kolei odpowiednie przygotowanie pomaga zmniejszyć dyskomfort i ułatwia lekarzowi dokładną ocenę przewodu pokarmowego.
Kiedy wykonuje się gastroskopię?
Lekarz może zalecić gastroskopię, gdy objawy sugerują chorobę górnego odcinka przewodu pokarmowego. Badanie pozwala bezpośrednio obejrzeć błonę śluzową i w razie potrzeby pobrać materiał do dalszej diagnostyki.
Do częstszych wskazań należą:
- nawracające lub utrzymujące się bóle w nadbrzuszu,
- zgaga i inne dolegliwości związane z refluksem,
- trudności lub ból podczas połykania,
- nawracające wymioty,
- niewyjaśniona niedokrwistość,
- podejrzenie krwawienia z przewodu pokarmowego,
- smoliste stolce,
- niezamierzona utrata masy ciała.
Gastroskopia może być też wykonywana w ramach kontroli niektórych chorób przewodu pokarmowego. Wykonuje się ją również, gdy lekarz chce dokładniej ocenić wcześniej stwierdzone zmiany.
Jak przygotować się do gastroskopii?
Najważniejszą zasadą jest wykonanie badania na czczo. Pusty żołądek pozwala uzyskać lepszy obraz i zmniejsza ryzyko zachłyśnięcia podczas procedury.
Zazwyczaj zaleca się:
- nie spożywać pokarmów stałych przez około 6–8 godzin przed badaniem,
- nie pić przez kilka godzin przed procedurą, zgodnie z zaleceniami placówki,
- w dniu badania nie palić papierosów i nie żuć gumy,
- poinformować lekarza o przyjmowanych lekach,
- zgłosić stosowanie leków przeciwkrzepliwych.
Dokładne zasady dotyczące jedzenia, picia i przyjmowania leków mogą różnić się zależnie od rodzaju badania oraz zastosowanego znieczulenia. Szczególnie ważne jest, aby samodzielnie nie odstawiać leków przeciwkrzepliwych ani leków stosowanych w cukrzycy. Sposób ich przyjmowania powinien zostać wcześniej ustalony z lekarzem.
A jeśli chcesz wiedzieć, czym jest badanie EKG i jak przebiega, kliknij tutaj.
Jak wygląda badanie?
Gastroskopię wykonuje się najczęściej w pozycji leżącej na lewym boku. Przed rozpoczęciem gardło może zostać znieczulone miejscowym preparatem, który ogranicza odruch wymiotny. Następnie między zębami umieszcza się specjalny ustnik chroniący jamę ustną i endoskop.
Gastroskop to cienki, elastyczny instrument wyposażony w kamerę. Lekarz wprowadza go przez usta do przełyku, a następnie do żołądka i dwunastnicy. Podczas badania pacjent może oddychać normalnie – urządzenie nie zamyka dróg oddechowych.
Do żołądka może być podawane niewielka ilość powietrza lub dwutlenku węgla, aby rozprostować jego ściany. Może to powodować przejściowe uczucie pełności, wzdęcie lub odbijanie.
Samo oglądanie przewodu pokarmowego zwykle trwa kilka minut. Spokojne oddychanie i wykonywanie poleceń lekarza ułatwiają sprawne przeprowadzenie procedury.
Zobacz też, czym jest badanie EMG.
Czy podczas gastroskopii pobiera się wycinki?
Jedną z największych zalet gastroskopii jest możliwość pobrania niewielkich fragmentów błony śluzowej do badania histopatologicznego. Biopsję można wykonać, gdy lekarz zauważy nieprawidłowości wymagające dokładniejszej oceny.
Podczas badania możliwe jest również pobranie materiału w kierunku zakażenia bakterią Helicobacter pylori. Wykrycie tej bakterii ma znaczenie w diagnostyce choroby wrzodowej i zapalenia błony śluzowej żołądka.
Samo pobranie wycinków zazwyczaj nie jest odczuwane przez pacjenta jako ból. Wynik badania histopatologicznego jest dostępny później, ponieważ materiał musi zostać odpowiednio przygotowany i oceniony w laboratorium.
Gastroskopia w sedacji
Osoby bardzo obawiające się badania lub mające silny odruch wymiotny mogą zapytać o możliwość wykonania gastroskopii w sedacji. W takim przypadku podaje się leki, które powodują senność lub krótkotrwały sen i ograniczają odczuwanie dyskomfortu.
Po sedacji pacjent przez pewien czas pozostaje pod obserwacją. Nie powinien również prowadzić samochodu ani wykonywać czynności wymagających pełnej koncentracji do czasu ustąpienia działania leków, zgodnie z zaleceniami personelu.
A tutaj sprawdzisz, jak przygotować się do bronchoskopii.
Co dzieje się po gastroskopii?
Po badaniu może wystąpić przejściowe drapanie lub lekki ból gardła, a także uczucie wzdęcia. Zwykle objawy szybko ustępują. Jeżeli zastosowano znieczulenie gardła, należy przestrzegać zaleceń dotyczących momentu powrotu do jedzenia i picia.
W przypadku pobrania wycinków lekarz może przekazać wynik oględzin bezpośrednio po badaniu. Z kolei na wynik histopatologiczny trzeba poczekać.
Gastroskopia pozwala wykryć zapalenie żołądka, chorobę wrzodową, zmiany związane z refluksem, przepuklinę rozworu przełykowego czy nieprawidłowości wymagające dalszej diagnostyki. Dzięki możliwości pobrania wycinków badanie dostarcza informacji, których nie można uzyskać podczas zwykłego badania obrazowego.
