Niedoczynność tarczycy to choroba, z którą można normalnie funkcjonować, ale pod warunkiem, że jest odpowiednio leczona. Istotnym czynnikiem jest tutaj farmakoterapia, którą zaleca lekarza. Jednak ogromną rolę odgrywają też codzienne wybory, takie jak dieta, styl życia i regularna aktywność fizyczna.
Choroba może pojawić się w każdym wieku i znacznie częściej dotyka kobiet, zwłaszcza po 60. roku życia. Niedoczynność tarczycy rozwija się wtedy, gdy organizm produkuje zbyt mało hormonów tarczycy lub gdy hormony te nie działają prawidłowo.
Skąd bierze się niedoczynność tarczycy?
Niedoczynność tarczycy zwykle ma związek z bezpośrednim uszkodzeniem tarczycy, czyli tzw. pierwotną niedoczynnością. Do jej przyczyn należą m.in.:
- przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (choroba Hashimoto) – najczęstsza przyczyna,
- stany zapalne tarczycy,
- niedobór lub nadmiar jodu,
- przebyte infekcje wirusowe,
- uszkodzenie tarczycy po radioterapii okolic głowy lub szyi,
- operacyjne usunięcie tarczycy,
- leczenie nadczynności tarczycy,
- niektóre leki lub nowotwory tarczycy.
Natomiast rzadziej wynika z zaburzeń pracy przysadki mózgowej lub podwzgórza (tzw. wtórna niedoczynność tarczycy).
Objawy, które łatwo przeoczyć
Niedoczynność tarczycy potrafi być podstępna. Dlatego objawy mogą narastać powoli i przez długi czas. Co więcej, nie muszą być jednoznaczne. Do najczęstszych z nich należą:
- ciągłe uczucie zimna, zwłaszcza dłoni i stóp,
- zmęczenie, senność, spadek energii,
- obniżony nastrój lub stany depresyjne,
- problemy z pamięcią i koncentracją,
- zwiększony apetyt (szczególnie na słodycze),
- przyrost masy ciała,
- zaparcia,
- obrzęki twarzy,
- spowolniona praca serca, niskie ciśnienie tętnicze,
- sucha, blada skóra i osłabione włosy,
- zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę,
- podwyższony cholesterol lub niedokrwistość w badaniach krwi.
Warto podkreślić, że wczesna diagnoza pozwala uniknąć powikłań, takich jak choroby serca czy problemy z płodnością.
A jeżeli cierpisz na bezdech senny, sprawdź tutaj, jak sobie z nim radzić.
Dieta, która realnie wspiera leczenie
Mimo że podstawą leczenia pozostaje farmakoterapia, skuteczną metodą wsparcia jest także dieta, która wspiera działanie leków i poprawia samopoczucie. Z tego względu dzienne posiłki powinny obejmować jod, żelazo, selen, witaminę D, pełnowartościowe białka, a także kwasy tłuszczowe omega-3.
Decydując się na dobrze dobraną dietę, powinniśmy spożywać 4–5 posiłków dziennie (co 3–4 godziny). Pierwszy posiłek serwujemy 1–2 godziny po obudzeniu, a ostatni około 3 godziny przed snem. Ponadto, każdego dnia w naszą dietę powinny zasilać warzywa i owoce (minimum 400 g, z przewagą warzyw).
Co powinno znaleźć się na talerzu?
Każdy posiłek powinien zawierać źródło białka, które jest niezbędne do produkcji hormonów tarczycy. Z tego powodu stawiajmy na:
- chude mięso (kurczak, indyk),
- jaja,
- ryby,
- fermentowane produkty mleczne o niskiej zawartości tłuszczu,
- rośliny strączkowe (soczewica, ciecierzyca, fasola).
Błonnik pomaga zapobiegać zaparciom, dlatego warto regularnie jeść produkty pełnoziarniste, warzywa, owoce, orzechy i nasiona.
W przypadku ryb morskich, dostarczają nie tylko białka, ale też jodu, selenu, witaminy D i kwasów omega-3. A więc wybierajmy tłuste gatunki, takie jak łosoś, makrela czy śledź. I spożywajmy je 1–2 razy w tygodniu.
A jeśli chodzi o produkty zawierające goitrogeny (np. warzywa kapustne, soja, orzeszki ziemne), nie musimy z nich całkiem rezygnować, jeżeli poziom jodu jest prawidłowy. Tak więc spożywajmy je z umiarem (nie częściej niż 3–4 razy w tygodniu i nie w pierwszym posiłku po przyjęciu leku).
Czego nie eliminować bez potrzeby?
Jeżeli nie cierpimy z powodu celiakii ani potwierdzonej nadwrażliwości na gluten, dieta bezglutenowa nie jest tutaj konieczna. I podobnie jest z laktozą, ponieważ produkty mleczne są cennym źródłem wapnia i jodu.
W przypadku nadwagi warto stopniowo redukować masę ciała, ale bardzo restrykcyjne diety nie są dobrym wyborem. A to dlatego, że zbyt niska kaloryczność może dodatkowo spowolnić metabolizm i pogorszyć przebieg choroby.
Ruch – naturalne wsparcie dla tarczycy
Regularna aktywność fizyczna wspiera metabolizm i poprawia wrażliwość tkanek na hormony tarczycy. Z racji tego należy ćwiczyć co najmniej 3 razy w tygodniu, przez 30-60 minut.
Dobrze sprawdzają się umiarkowane aktywności aerobowe, takie jak spacery, jazda na rowerze, czy pływanie. I miejmy na uwadze, że nie powinniśmy decydować się na intensywne, krótkie wysiłki, ponieważ organizm z niedoczynnością tarczycy lepiej reaguje na ruch, który jest spokojny i regularny.
Na zakończenie
Niedoczynność tarczycy nie musi oznaczać ciągłego zmęczenia i ograniczeń. Dobrze dobrane leczenie, rozsądna dieta i regularny ruch pozwalają odzyskać równowagę w naszym życiu. Pamiętajmy, że z tą chorobą można żyć – świadomie, spokojnie i na własnych zasadach.
