Choć o tarczycy mówi się często, jej „sąsiadki”, czyli przytarczyce, często pozostają w cieniu tych rozmów. Tymczasem to właśnie one odgrywają kluczową rolę w regulacji poziomu wapnia w organizmie. A gdy zaczynają pracować zbyt intensywnie, skutki mogą dotknąć kości, nerek, a nawet układu pokarmowego. Co ważne, objawy bywają niespecyficzne i łatwo je zbagatelizować. Warto więc wiedzieć, jak wyglądają objawy nadczynności przytarczyc i kiedy zgłosić się do lekarza.
Czym jest nadczynność gruczołów przytarczycznych?
Nadczynność przytarczyc to zaburzenie polegające na nadmiernym wydzielaniu parathormonu (PTH). Najczęściej wynika ono z obecności łagodnego guza (gruczolaka), który powoduje nadaktywność jednego z gruczołów.
Efektem jest zaburzenie równowagi mineralnej. Wówczaswzrasta poziom wapnia we krwi i spada poziom fosforu. Taki stan wpływa na wiele narządów i układów, prowadząc m.in. do problemów z kośćmi, nerkami czy przewodem pokarmowym. Choroba częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn.
Przyczyny nadczynności przytarczyc
W zależności od mechanizmu powstawania wyróżnia się trzy główne postacie choroby:
- Pierwotna nadczynność – najczęstsza forma. Jej przyczyną jest gruczolak przytarczyc, który produkuje nadmiar parathormonu.
- Wtórna nadczynność – pojawia się jako reakcja organizmu na zbyt niski poziom wapnia we krwi. Może wynikać np. z niedoborów wapnia w diecie, zwiększonego zapotrzebowania (np. w ciąży), czy chorób wpływających na gospodarkę wapniową.
- Trzeciorzędowa nadczynność – rzadka postać, która rozwija się na podłożu przewlekłej nadczynności wtórnej, często związana z zaburzeniami pracy nerek.
A tutaj piszemy, dlaczego objawy ADHD u kobiet często nie są zauważane.
Objawy nadczynności przytarczyc
Nadmierna produkcja PTH prowadzi do tzw. hiperkalcemii, czyli podwyższonego poziomu wapnia we krwi. Wapń „ucieka” z kości, co osłabia ich strukturę.
Najczęstsze objawy to:
- brak apetytu i utrata masy ciała,
- przewlekłe zmęczenie i osłabienie,
- wzmożone pragnienie,
- częste oddawanie moczu,
- zaparcia,
- bóle brzucha i nudności,
- zaburzenia pamięci i koncentracji.
Dodatkowo mogą pojawić się:
- nawracająca kamica nerkowa,
- odkładanie się wapnia w różnych tkankach (np. w nerkach czy mięśniach),
- bóle kostne i zwiększona podatność na złamania.
Zerknij też na objawy chorej tarczycy.
Jakie są postacie choroby?
Pierwotna nadczynność
Objawia się m.in. bólem stawów, osłabieniem mięśni i brakiem apetytu.
Może przyjmować różne formy:
- kostną (odwapnienie kości),
- nerkową (kamica nerkowa),
- żołądkowo-jelitową (np. choroba wrzodowa).
Wtórna nadczynność
Nie wynika bezpośrednio z uszkodzenia przytarczyc, tylko jest odpowiedzią organizmu na niedobór wapnia. Jest szczególnie istotna u kobiet w ciąży, ponieważ niedobory mogą wpływać również na dziecko.
Trzeciorzędowa nadczynność
Jest to najrzadsza forma, która rozwija się w wyniku długotrwałych zaburzeń i często wiąże się z problemami nerkowymi.
Diagnostyka – jak wykryć chorobę?
Rozpoznanie tej choroby opiera się na kilku elementach.
Należą do nich:
- objawy zgłaszane przez pacjenta,
- badania krwi (poziom wapnia, fosforu i parathormonu),
- ocena funkcji nerek (kreatynina w krwi i moczu),
- badania obrazowe (np. USG lub RTG nerek).
Dodatkowo lekarz może zlecić:
- ocenę markerów metabolizmu kostnego,
- badanie gęstości mineralnej kości, aby sprawdzić stopień ich osłabienia.
Możesz też sprawdzić, czy pozytywne nastawienie może wpływać na zdrowie seniora.
Leczenie nadczynności przytarczyc
Podstawową metodą leczenia jest zabieg chirurgiczny, który polega na usunięciu gruczolaka przytarczyc.
Uzupełniająco stosuje się:
- leczenie farmakologiczne, które pomaga kontrolować poziom hormonów i wapnia,
- suplementację wapnia i witaminy D3 (w wybranych przypadkach).
Dobór terapii zależy od przyczyny choroby, jej zaawansowania oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta.
Możliwe powikłania nadczynności przytarczyc
Nieleczona nadczynność przytarczyc może prowadzić do poważnych konsekwencji.
Należą do nich:
- osteoporoza i złamania kości,
- kamica nerkowa,
- zapalenie trzustki,
- choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy.
Z tego powodu tak ważne jest wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie.
Objawy nadczynności przytarczyc – zakończenie
Nadczynność przytarczyc to choroba, która potrafi rozwijać się po cichu, dając objawy łatwe do zlekceważenia. Przewlekłe zmęczenie, problemy z koncentracją czy bóle brzucha nie zawsze kojarzą się z zaburzeniami hormonalnymi, a jednak mogą być ich sygnałem.
Dobra wiadomość jest taka, że odpowiednio wcześnie wykryta choroba jest skutecznie leczona. Jeśli więc zauważamy u siebie niepokojące objawy lub mamy nawracające problemy z nerkami czy kośćmi, warto skonsultować się z lekarzem. Czasem to właśnie drobne sygnały są pierwszym krokiem do postawienia właściwej diagnozy.
