Warsztaty terapii zajęciowej od lat pełnią ważną rolę w systemie rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami. Coraz częściej jednak pojawiają się głosy, że wieloletnie uczestnictwo w WTZ nie zawsze przekłada się na realne zwiększenie samodzielności czy wejście na rynek pracy. Dlatego Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiada zmiany w warsztatach terapii zajęciowej.
Cel zmian – większa rotacja i skuteczniejsza rehabilitacja
Projekt nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zakłada zwiększenie rotacji uczestników WTZ oraz wzmocnienie ich roli w przygotowaniu do pracy. Z danych Najwyższej Izby Kontroli wynika, że obecnie jedynie około 1 proc. uczestników warsztatów rocznie podejmuje zatrudnienie, a rehabilitacja wielu osób trwa latami.
Określony czas pobytu w warsztacie terapii zajęciowej
Jedną z kluczowych zmian ma być wprowadzenie maksymalnego czasu uczestnictwa w warsztacie terapii zajęciowej. Pobyt w WTZ zakończy się po trzykrotnej kompleksowej ocenie indywidualnego programu rehabilitacji (IPR). Nowe zasady będą dotyczyć wyłącznie ocen przeprowadzonych po wejściu w życie ustawy.
Ponadto, uczestnik, który podejmie pracę, ale jej nie utrzyma, będzie mógł wrócić do WTZ w ciągu czterech miesięcy.
Nowe zasady funkcjonowania warsztatów
Projekt zakłada również ujednolicenie organizacji pracy WTZ. Warsztaty mają działać co najmniej pięć dni w tygodniu po osiem godzin dziennie. Warto dodać, że minimum sześć godzin dziennie będzie przeznaczone bezpośrednio na zajęcia z uczestnikami.
Jak będą oceniane efekty rehabilitacji:
- indywidualna ocena – raz w roku,
- kompleksowa ocena – co najmniej raz na trzy lata.
Podstawą opracowania indywidualnego programu rehabilitacji ma być diagnoza funkcjonalna uczestnika.
Możesz też zajrzeć na stronę jednego z największych sklepów ze sprzętem rehabilitacyjnym w Polsce. W sklepie rehabilito.pl możesz uzyskać refundację NFZ na zakupione pomoce medyczne i rehabilitacyjne.
Zmiany w kwalifikowaniu do WTZ
Co więcej, zmieni się również sposób przyjmowania do warsztatów i wprowadzony zostanie jednolity wzór wniosku. Natomiast warunkiem uczestnictwa będzie posiadanie orzeczenia o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Co więcej, nie będzie już wymagane szczególne wskazanie do terapii zajęciowej w treści orzeczenia.
Decyzja o przyjęciu będzie podejmowana na podstawie opinii rady programowej WTZ oraz w uzgodnieniu z powiatowym centrum pomocy rodzinie.
Praktyki i staże zawodowe
Nowelizacja przewiduje rozszerzenie form aktywizacji zawodowej uczestników WTZ. Dlatego oprócz dłuższych nieodpłatnych praktyk zawodowych pojawią się również:
- odpłatne praktyki zawodowe,
- staże zawodowe.
Nieodpłatne praktyki będą mogły trwać do połowy etatu przez trzy miesiące, z możliwością przedłużenia nawet do roku u jednego pracodawcy. Taki sam maksymalny czas przewidziano dla praktyk odpłatnych.
Więcej informacji i wsparcia systemowego
Ponadto, obowiązkiem powiatów będzie publikowanie na swoich stronach internetowych informacji o dostępnych formach rehabilitacji zawodowej i społecznej. Z kolei zespoły orzekające o niepełnosprawności będą musiały przekazywać osobom z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunom linki do rzetelnych źródeł informacji o wsparciu.
Sprawdź też, jakie zmiany wprowadza dla osób z niepełnosprawnościami program Aktywny Samorząd 2026 od PFRON.
Zmiany w warsztatach terapii zajęciowej
Planowane zmiany w funkcjonowaniu warsztatów terapii zajęciowej mają na celu odejście od wieloletniego, biernego uczestnictwa na rzecz realnego przygotowania do aktywności zawodowej i społecznej. Skrócenie czasu pobytu w WTZ, wprowadzenie praktyk i staży, a także ujednolicenie zasad kwalifikacji mogą zwiększyć skuteczność rehabilitacji.
Natomiast skuteczność nowych rozwiązań będzie zależeć od dostępności miejsc pracy, jakości wsparcia oraz współpracy samorządów i pracodawców. Projekt ustawy ma trafić pod obrady Rady Ministrów w pierwszym kwartale 2026 roku.
